Vrouwen uit de geschiedenis

Vorige week bezocht ik Atria, instituut voor emancipatie en vouwengeschiedenis. Daar mocht ik de originele archiefstukken van Aletta Jacobs inzien. Als geschiedenisfan en feminist was dat natuurlijk een buitenkans. Tegelijk werden mij die dag een aantal dingen nog eens extra pijnlijk duidelijk.


Hoe weinig er eigenlijk algemeen bekend is over Aletta Jacobs bijvoorbeeld, en dan is zij nog een van de bekendste vrouwelijke figuren uit de moderne geschiedenis. Over een Rosa Manus of een Wilhelmina Drucker hoef je al helemaal niet te beginnen, laat staan dat mensen weten wat ze allemaal gepresteerd hebben. De naamgever van Dolle Mina, dat zal toch wel een prostituee zijn geweest. Althans daar werd hartelijk om gelachen tijdens een populaire tv-quiz. Het stoom kwam inmiddels uit mijn oren. Maar kan je mensen iets kwalijk nemen wat ze simpelweg nooit geleerd hebben? En dat is nou precies waar het mis gaat. Een instituut als Atria is zo belangrijk omdat er gewoon hele gaten in de geschiedenis gevallen zijn. Gaten in het onderwijs, gaten in de geschiedschrijving, maar misschien nog wel meer een grote blinde vlek in de algemene opvatting over geschiedenis en de rol van vrouwen daarin.


Ik heb het zelf ook gemerkt. Als jonge vrouw voldoe je nou eenmaal niet echt aan het beeld van iemand die zich met een allesoverheersende passie in de geschiedenis vast bijt. Ik merk het bij bijeenkomsten waar ik toch het gevoel heb dat ik wordt aangekeken of ik de stagiaire ben. Niks mis mee, maar ik ben al jaren professional met een eigen bedrijf. Ik merk het bij sollicitaties, als je toch niet goed in het profiel blijkt te passen. Later blijkt dan dat het profiel toch echt meer een man van middelbare leeftijd is die wat meer "bagage" heeft. Middelbaar zal ik hopelijk vanzelf wel een keer worden, maar een man toch waarschijnlijk echt niet. Terwijl wij vrouwen juist zo'n verfrissend beeld kunnen hebben over de geschiedenis, en met name in educatie. Ik geef al jaren met veel plezier gastlessen op scholen, met name over de oorlog. Daar komt bij dat ik heel veel onderzoek heb gedaan naar verzetsvrouwen. Dus probeer ik ze altijd een prominente plek te geven tijdens mijn lessen.


Maar er is veel meer nodig nog. Er moet meer aandacht komen voor vrouwen die geschiedenis hebben geschreven, zowel actief als passief. De informatie moet aangepast worden, de mindset moet aangepast worden, het blikveld verbreed worden. Zodat we een totaalplaatje kunnen aanbieden  waarin iedereen zich herkent. Dat brengt mij meteen bij de noodzaak van dit verhaal. In een eerdere blog schreef ik al over mijn nichtje die geboren zou worden en elke impact dat had. Dat prachtige meisje is er inmiddels en een uurtje voordat ik bij Atria binnen kwam, zat ik met haar op mijn schoot. En natuurlijk moest ik aan die parallel denken. Zij gaat fantastische dingen doen in haar leven, dat weet ik nu al. Maar om ervoor te zorgen dat zij niet uit de geschiedenis geschreven zal worden, moeten wij nu actie ondernemen. Ik wil dat zij leert over alle fantastische vrouwen die haar voor zijn gegaan en weet dat zij zelf tot grootse dingen in staat is. En dat ze dat niet alleen hoort van haar feministische tante, maar dat gewoon heel vanzelfsprekend is. Zolang dat niet zo is, maakt dat voor mij de noodzaak alleen nog maar groter.


Is het dan alleen maar ellende? Nee, absoluut niet! Ik sta hier zeker niet alleen in. Er zijn gelukkig zoveel gedreven en gemotiveerde mensen en organisaties die hier druk mee bezig zijn. Natuurlijk Atria, maar ook zeker de mensen achter het initiatief F-Site waar ik mij graag bij aansluit. Daarbij wil ik nog even benadrukken hoe ongelooflijk belangrijk de mannen in dit verhaal zijn. Als het goed is, stimuleren en motiveren zij de vrouwen om zich heen en beperken zij zich niet tot een bepaald beeld van die vrouwen. Aletta had die mannen in haar omgeving, ik heb ze en gelukkig heeft mijn nichtje ze ook.

Lieve jongens en meisjes

Stichting Sire komt met een nieuwe campagne "geef jongens meer ruimte." Ruimte die ze nodig hebben om wild te kunnen doen, te kunnen ravotten en als nieuwsgierige ontdekkers op avontuur kunnen gaan. Helemaal mee eens natuurlijk, mits we 'jongens' veranderen in 'kinderen'.


Er is steeds minder ruimte voor typisch jongensgedrag en dat is jammer. Dat is ook heel jammer. Kinderen hebben de ruimte nodig om te kunnen ontdekken wie ze zijn, om zich te kunnen uiten en zich in hun eigen tempo te kunnen ontwikkelen. Maar geldt dat niet voor alle kinderen? Er bestaat helemaal niet zoiets als typisch jongensgedrag. Daarmee bereik je alleen maar dat kinderen van jongs af aan in een bepaald rolpatroon en hokje geduwd worden. Jongens horen wild, avontuurlijk en stoer te zijn. Meisjes moeten toch vooral lief, schattig en zorgzaam zijn. Wat is dat nou voor een ongelooflijke onzin?! Kwaad word ik er inderdaad een beetje om, want je belemmert kinderen niet alleen om te zijn wie ze echt zijn, we vergeten nogal eens dat we daar de basis leggen voor hun hele verdere leven. Waarom zou je als meisje niet stoer kunnen zijn en waarom zou je als jongetje niet heel zorgzaam kunnen zijn. En waarom zouden we het niet gewoon allebei kunnen zijn?! Ik ken een heleboel jongens en meisjes (of ze nou volwassen of kind zijn) die toch echt wel allebei zijn.


Mijn ouders... ik schreef al eerder over ze. Twee van de meest stoere en zorgzame mensen die ik ken, die hun dochters ook nog eens opgevoed hebben met het idee dat ze alles kunnen worden. En dat werden ze ook. Er waren geen restricties en ik heb ze nog niet. Ik voel met niet beperkt door een bepaalde rol, omdat ik toevallig een meisje van 32 ben. Mijn zusje, 28 is ze en bijna moeder, is al net zo. Al klimt ze tegenwoordig niet meer in bomen. Bij ons was het nooit een issue, maar dat is het wel. Ik zie het zo ongelooflijk vaak... Berichten over vrouwen die minder zichtbaar zijn in zowel de politiek als de media. Aan de andere kant de jongens die altijd geleerd hebben dat ze stoer moeten zijn en niet hun gevoelens mogen uiten, volwassen mannen die dus nog steeds geen weg met hun emoties weten. Hoe zou dat toch komen? Misschien toch omdat daar ooit eens een bodempje gekegd is voor beperkende denkwijzen.... dat hoeft natuurlijk helemaal niet de bedoeling geweest te zijn, maar toch is het gebeurd. Dat gebeurt thuis, maar zeker ook in het onderwijs en al helemaal in bijvoorbeeld de media. En nu dus ook in Sire-campagnes. We moeten ons veel meer bewust zijn van de boodschap die we aan onze kinderen doorgeven.


En voordat iedereen mij ervan gaat beschuldigen dat ik een feministische agenda heb, dat klopt. Maar dit gaat veel verder dan dat... emancipatie gaat helemaal niet alleen over vrouwen. Het gaat over alle lieve jongens en meisjes die graag op hun eigen manier willen ontwikkelen zonder dat ze van jongs af aan in een keurslijf gepropt worden. Dat we hen, de dromers en de wereldverbeteraars, gaan empoweren om hun dromen waar te maken. Dat is zoveel waardevoller. Dus lieve, stoere jongens en meisjes... laat je helemaal niets vertellen over hoe je zou moeten zijn. Jullie kunnen alles zijn en worden wat jullie maar willen! Angelique staat in ieder geval altijd aan jullie zijde om dat toe te juichen en waar nodig daar een klein beetje mee te helpen.

Vrouwen van de geschiedenis en vrouwen van de toekomst

Op 5 mei bezocht ik verschillende Huizen van Verzet, allen hadden iets te maken met vrouwen in het verzet. De rol van vrouwen in de geschiedenis is een onderwerp wat mij al jaren bezig houdt en waar ik dagen eerder al een ander blog over schreef bij Verborgen Amsterdam. Die avond klopte de toekomst aan en hoorde ik dat ik in oktober tante wordt van een meisje. Voor haar zullen wij, (ik, mijn zus/haar moeder, mijn moeder en oma) de vrouwen van de geschiedenis zijn. Zou het ons anders vergaan dan de vrouwen van de geschiedenis voor ons?

Wat ik tijdens mijn bezoeken aan de verzetshaarden net iets te vaak hoorde, en wat mij al meerdere keren was opgevallen tijdens eigen eerder onderzoek, de rol van vrouwen tijdens de oorlog is jarenlang onderbelicht en onderschat geweest. En dat lot was niet alleen voor vrouwen uit de oorlog. Hoe vaak leren kinderen over vrouwelijke helden zoals Aletta en Kenau? Of over plaatselijke heldinnen uit de oorlog, maar ook ver daarbuiten? Ik hoorde daar in ieder geval nooit wat over op school. Maar ook op andere scholen werd daar weinig aandacht aan besteed, ook nu nog niet weet ik uit eigen ervaring.

Wat is precies het probleem? Gisteren hoorde ik bijvoorbeeld over Jacoba van Tongeren, tot een aantal jaren geleden een volledig onbekende verzetsleidster, dat over haar vaak werd gezegd dat zij dingen deed waar ze eigenlijk een man voor had moeten zijn en die ze beter aan een man over kon laten. Dan vergeten we gewoon even dat ze haar verzetsgroep van 140 leden zo goed gecodeerd had dat we er in de jaren 2000 nog niet achter waren wie daar precies inzaten. Na de oorlog hoorde je nooit meer iets over haar en kwam ze in geen enkel historisch boek over de oorlog uitvoerig voor.

Dus nu vraag ik mij af... zal mijn kleine, nu nog ongeboren, nichtje straks wel van alles weten over vrouwelijke helden, verzetsvrouwen en de vele generaties die haar voor gegaan zijn? Ik spreek hierbij de hoop uit dat het wel mag gebeuren. Er is nog zoveel te leren en te ontdekken. Diezelfde wens geldt trouwens voor alle kleine jongens. Want emancipatie is niet alleen iets van vrouwen. Gelukkig gebeuren er de laatste jaren steeds meer goede initiatieven en leren we steeds meer over de rol van vrouwen in de geschiedenis.

Dus hierbij mijn oproep: vertel elkaar verhalen over al die vrouwen die ons inspireerde en anders weet ik er nog wel een paar. Laten we hen ook het historische podium geven dat zij verdienen.

Lang leve de mensen "zonder ambitie"

De boardroom wordt nog altijd beheerst door mannen van middelbare leeftijd. En dat is een probleem. Want waar zijn de vrouwen, de jongeren en iedereen die niet helemaal in dat plaatje past van het old boys network?

Ik kan natuurlijk niet voor iedereen spreken, maar over vrouwen wordt vaak gezegd dat ze te weinig ambitie hebben om in de boardroom te komen. Maar hebben we er wel eens over nagedacht dat vrouwen misschien wel helemaal niet die boardroom in willen? En dat het helemaal niets te maken heeft met een gebrek aan ambitie. Misschien is het probleem wel dat in onze maatschappij ambitie wordt gemeten aan de bereidwilligheid om in een boardroom plaats te nemen. Als je dat niet wilt, dan heb je waarschijnlijk een gebrek aan ambitie. Want wie wil dat nou niet? Dat zal ik jullie vertellen... IK wil dat niet! Ik moet er zelfs niet aan denken. Dat heeft niks te maken met een gebrek aan ambitie, of nog erger het feit dat ik een vrouw ben, want ik ben heel ambitieus. Alleen wel op het creatieve en sociale vlak, zoals zoveel te gekke mensen die ik ken en waardeer.

Dat brengt mij bij het volgende punt. De totale onderwaardering van mensen die op een andere manier hun doel willen bereiken dan in de zakenwereld. Dat begint al op school. Kinderen moeten zo goed mogelijk presteren om op zo hoog mogelijk onderwijs te komen om zo hoog mogelijk een vervolgopleiding te doen en daarbij is vaak weinig aandacht voor persoonlijke, sociale en creatieve ontwikkeling. Nog zo iets..., de term Hoger Onderwijs. Daarbij classificeer je automatisch al het andere als lager onderwijs. Alsof de bakker, de loodgieter, de schilder, de timmerman, de kapster en ga zo maar door per definitie lager worden gekwalificeerd. Daar kan ik dus echt kwaad om worden. Er gaan dagen voorbij dat ik helemaal niks doe met mijn opleidingen, maar als de bakker stopt met brood bakken heb ik dus niks te eten.

Het gebrek aan aandacht voor persoonlijke kwaliteiten in het onderwijs, is misschien weer voer voor een andere keer, maar het is wel kenmerkend voor een samenleving waar de nadruk ligt op het presenteren met je IQ en succesvol zijn in de zakenwereld en waar creativiteit nog altijd ondergewaardeerd is. Ik heb zelf een universitair diploma op zak, maar heb mij altijd meer aangetrokken gevoeld tot de creatieve en sociale kant van het leven. Diep van binnen ben ik een schrijfster zonder specifieke opleiding die doet wat er in haar opkomt en schrijft wat ze op haar hart heeft en graag iets positiefs bijdraagt aan de samenleving. Zoals er zoveel inspirerende mensen zijn. Ik vind anderen inspireren en een verschil maken voor mensen een veel ambitieuzer doel dan of je in een boardroom terecht komt of niet. Je hoort mensen altijd zeggen dat ze in hun leven beïnvloed zijn door een boek, door muziek, door een leraar of iemand die er voor ze was. Is dat dan niet allemaal veel belangrijker? En zouden we dat niet veel meer moeten waarderen?

Blijf het natuurlijk vaststaan dat ik ook vind dat als jij wel de ambitie heb om in die boardroom te komen, je daar ook alle mogelijkheid voor moet krijgen, wie je ook bent.

Kiesrecht

Het is stemdag! Vandaag mogen wij allemaal weer stemmen... Jaja mogen, want er was een tijd dat het dus niet mocht

Aletta

Aletta.. Aletta Jacobs zou geen introductie behoeven, maar vooruit daar gaan we. zij was de eerste vrouw in Nederland die succesvol een universitaire studie afrondde en de eerste vrouwelijke arts. In haar baan als huisarts deed zij gratis spreekuren en gaf informatie over voorbehoedsmiddelen. Op een mooie dag stapte Aletta het districtskantoor binnen om zich te laten registreren voor de verkiezingen. zij voldeed immers aan de inkomensgrens, die toen nog gold voor kiezers. Nog nooit was er een vrouw binnen gekomen die dat recht opeiste en daarom waren er ook geen regels tegen. Die zijn toen even heel snel ingevoerd. Aletta mocht niet stemmen, omdat zij een vrouw was. Hierdoor zou zij met een flink aantal andere vrouwen ruim 30 jaar gaan strijden voor het vrouwenkiesrecht. In 1919 mochten vrouwen voor het allereerst in de geschiedenis stemmen. Dat is pas 95 jaar geleden...

Stemrecht

Aletta en haar mede-strijdsters hadden gewonnen. Er was nog een lange weg te gaan en er was nog een heleboel om voor te strijden. maar het Algemeen Kiesrecht was er door heen. Dit betekende niet alleen goed nieuws voor de vrouwen. Ook de minimum-inkomensgrens werd opgeheven, zodat (bijna) iedereen stemrecht kreeg.  Door middel van verkiezingen kunnen wij invloed uit oefenen op de politiek. Mensen gaan vaak niet stemmen, omdat ze denken dat het toch niets uit maakt. Dan wil ik alleen maar zeggen.. stel dat Aletta Jacobs ook thuis was gebleven? Dan was er niks bereikt.
Het Stemrecht is een recht waar mensen voor gestreden en gevochten hebben. Betuig vandaag je dank aan hen en ga stemmen! Maakt niet uit waarop. Verschillen zijn juist iets om trots op te zijn, dat is wat Nederland groot maakt. Maar.. ga stemmen!!!

O ja, en stem op een vrouw...